web analytics

Januari 1477. Alle ogen zijn gericht op Maria van Bourgondië

93
banner

Januari 1477. Alle ogen zijn nu natuurlijk gericht op Maria van Bourgondië, Karels enige dochter en erfgename van Vlaanderen, Holland, Henegouwen, Brabant en Bourgondië. Ze moet nog 20 jaar worden volgende maand. Het onervaren meisje zit in diepe shit. Het leger is vernield, de schatkist leeg en het ongenoegen van het volk zit diep. De mensen hebben het moeilijk gehad om het harde juk van haar overleden vader te dragen. Aan de andere kant zijn de mensen verschrikt voor de dreigende inval van de Fransen want met die valse Lodewijk XI zal het vermoedelijk alleen maar slechter worden. Na het vernemen van het nieuws van zijn dood laat Maria de belangrijkste figuren van haar staten bij zich roepen.

Ik som even hun namen op: Adolf van van Kleef-Ravenstein. Guido van Brimeu, de heer van Humbercourt. Willem Hugonet, kanselier van Bourgondië en heer van Middelburg. En daarnaast nog de bisschoppen van Luik en Utrecht en nog enkele andere personaliteiten. Ze moeten onder elkaar uitmaken wat ze moeten doen om de welvaart van het land in stand te houden. De jonge vorstin begint al direct met een opmerkelijke actie: ze laat Adolf van Gelderland vrij die nu nog altijd gevangen zit in Kortrijk en daarmee wint ze al direct de sympathie van de Gelderlanders. Daarna roept ze de Staten van Vlaanderen, Brabant, Henegouwen en Holland bijeen die in die dagen nog omschreven worden als ‘de Vier Landen’. De vergadering zal doorgaan in Gent.

Onrust in de straten van Gent
3 februari 1477. De vergaderde Staten erkennen Maria van Bourgondië tot hun wettige vorstin en beloven haar te steunen. Tijdens de vergadering is er al sprake van onrust in de straten van Gent. De Gentenaars ruiken het natuurlijk dat hun nieuwe minderjarige gravin in een moeilijk parket zit en in zowat alles de tegenpool is van haar snoeiharde vader. Voor hen is de tijd aangebroken om de oude voorrechten die ze verspeelden tijdens de slag van Gavere terug te eisen. De ambachten scharen zich achter hun dekens, nemen de wapens op en eisen luidruchtig dat ze hun voorrechten en vrijheden uit 1385 terugwillen. Deze onverwachte manifestatie brengt de hertogin/gravin in grote verlegenheid.

Ze beschikt niet eens over een eigen leger en ze moet dus wel leven met de goodwill van Gent. Op 7 februari gaat ze in op de lokale eisen en komt de rust terug. Na het nemen van de eerste maatregelen tijdens de staatsvergadering moet er nu eerst contact opgenomen worden met Frankrijk. Maria stuurt een delegatie naar Lodewijk XI in Péronne. Bij het gezelschap zie ik nogal wat schoon volk figureren; kanselier Hugonet, de heren van Humbercourt, Gruuthuse en Vere (Guido van Brimeu, Lodewijk van Brugge en Wolfaerd van Borsele) samen met de burgemeesters van Brugge en Ieper en de Roeland van Wedergrate, de voorschepen van Gent. En natuurlijk ook nog enkele kerkelijke topfiguren.

De ontmoeting in Frankrijk verloopt allerminst zoals gewenst. De delegatie vertelt de koning dat ze gekomen zijn om in de naam van hun hertogin manschap af te leggen voor haar landen en verzoeken hem om het negenjarig bestand tussen beiden te blijven respecteren. Van de ontvangst kunnen de heren zeker niet klagen. Lodewijk toont zich best bereid om in te gaan op de wensen van zijn nicht, maar dan wel op voorwaarde dat ze bereid is om in het huwelijk te treden met zijn zoon, kroonprins Karel VIII, op het moment van de ontmoeting een kind van amper 6 jaar. Als ze dat weigert zal hij de wapenstilstand niet respecteren. Tenzij ze bereid is om de graafschappen van Artesië, Boulogne en Bourgondië aan hem af te staan. Onmogelijke eisen dus. De delegatieleden geven te kennen dat ze niet over de nodige volmachten beschikken om in te gaan op deze voorstellen maar dat ze zijn wensen zullen overmaken aan hun bazin.

Maria huivert van een huwelijk met de Fransman
15 februari 1477. Maria van Bourgondië verplaatst zich met een groot gevolg van edele heren en vrouwen naar Zwijnaarde, waar ze zoals gebruikelijk 700 ballingen in vrijheid stelt. ‘s Anderendaags zien ze haar terug in Gent en legt ze in de kerken van Sint-Pieters en Sint-Jan nu officieel haar eed af als gravin van Vlaanderen, een identieke eed zoals haar grootvader Filips de Goede hier ooit aflegde. Ze kan zich nu weer volop focussen op haar relatie met Frankrijk. Maar welk antwoord moet ze geven aan koning Lodewijk XI? Maria huivert van een huwelijk met die kleine Fransman en verfoeit zijn vader te zeer om zich onder zijn gezag te willen plaatsen.

De hele vergadering schaart zich aan haar zijde, met uitzondering van de Fransgezinde Hugonet die voorstander is van dat huwelijk en goed genoeg beseft dat al haar landen dan onmiddellijk zullen opgeslorpt worden door Frankrijk. Tijdens deze meeting ontstaat er nu ook beroering in Brugge. Het nieuws dat de Gentse ambachten hun vroegere vrijheden terugkregen inspireert hun Brugse collega’s om op te komen voor gelijkaardige rechten. Ze ventileren hun eisen via hun burgemeester van de schepenen Jan van Nieuwenhove. Alle verdwenen voorrechten dienen terug in ere hersteld te worden. Maria verwerpt de Brugse eisen en dat heeft tot gevolg dat de ambachten zich op 24 februari in de wapens stellen.

Van Nieuwenhove vlucht verschrikt de stad uit. Zijn collega-burgemeester (van de gemeente) Joos van Halewijn slaagt er in de oude voorrechten van onder het stof te halen. Hij gaat na waar de Bruggelingen mogelijk in hun vrijheden beknot werden. Maria toont zich welwillend zodat de voor Brugge negatieve zaken uit de vrede van Atrecht uit 1437 definitief uitgewist worden, met inbegrip van de laatste taksen en accijnzen opgelegd door Karel de Stoute. De vreugde in Brugge is groot, met hun prinses Maria willen ze leven en sterven. Vreemd genoeg trekken de inwoners van het Vrije nu naar Brugge om er hun eigen vrijheidsbrieven in stukken te scheuren en verzoeken ze weer deel te mogen uitmaken van de echte Brugse vrijheden, een verzuchting waar de hertogin ook op ingaat.

 

· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Auteur van 'De Kronieken van de Westhoek'

Related Articles & Comments

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *