web analytics

De Dampierres zitten gevangen

53
banner

Margareta zit nu natuurlijk helemaal met de handen in het haar. Ze stuurt gezanten naar Duitsland met de vraag aan de keizer of hij geen kansen ziet om haar zonen vrij te krijgen. Ze krijgt voor antwoord dat ze dan best wel eens zou mogen komen onderhandelen en zich met hem moet verzoenen en daarna haar manschap dient af te leggen. Pas dan zal de keizer kijken wat hij kan doen. In Holland geven ze ondertussen niet thuis op identieke verzoeken. Al haar hoop rust nu op de Franse koning Lodewijk IX die bezig is met zijn terugkeer vanuit Syrië. In 1254 is hij eindelijk terug. De Vlamingen hopen vurig dat ze hun gevangen prinsen zullen terugzien en dat de verloren steden zouden kunnen terugkeren in de schoot van hun land.

De vijf hoofdsteden; Gent, Brugge, Ieper, Rijsel en Douai gebruiken hun autoriteit en sturen hun gezanten in de naam van Franse koning naar Holland. Met de keuze tussen de vrijlating van Gwijde en Jan of een nieuwe oorlog. Graaf Willem lijkt te willen ingaan op hun verzuchtingen maar stuurt hen terug met een waslijst van onaanvaardbare voorwaarden. De afstand van Walcheren aan Holland en het toewijzen van Rijks Vlaanderen aan de Avesnes met daarbij de zekerheid dat Jan van Avesnes Henegouwen erfachtig in zijn bezit krijgt.

Plus een financieel toemaatje van 200.000 gouden gulden. Achteraf blijkt niemand in Vlaanderen bereid om deze eisenbundel te accepteren. Het enige waar ze het in Vlaanderen over eens zijn is de wetenschap dat Robrecht van Bethune, de nu zesjarige zoon van Gwijde van Dampierre de wettelijke troonopvolger zal zijn indien zijn vader in gevangenschap zou sterven. Positief voor gravin Margareta is wel de volledige steun van de Vlaamse steden. Vlaanderen trekt nu duidelijk aan één zeel.

Met die geruststellende zekerheid vertrekt Margareta nu persoonlijk naar Frankrijk om de koning te gaan verwelkomen en natuurlijk om hem over haar problemen te vertellen. De koning toont zich erg betrokken, knikt van ja zoveel ze maar wil maar is feitelijk helemaal niet geïnteresseerd om ook maar een poot uit te steken om de Vlamingen te helpen. De koning spitst wel zijn oren bij de belofte van Margareta om Henegouwen voor de rest van zijn leven te schenken aan zijn broer Karel van Anjou indien hij er in slaagt om de Hollanders te overwinnen en haar zonen te bevrijden. Pas na zijn dood zal het land dan terugkeren in de handen van de Avesnes.

En daarmee gaat Lodewijk dan wel mee akkoord. De krijgstocht gaat nog in het jaar 1254 effectief van start. Karel van Anjou leidt een machtig Frans leger naar Compiègne. Van hieruit vallen de Fransen Henegouwen binnen en veroveren ze het hele territorium van Jan van Avesnes. Ondertussen hebben de Vlamingen zich al aangesloten bij de Fransen.

Graaf Willem van Holland komt hen haastig tegemoet met zijn leger en biedt zich aan voor een veldslag. Karel van Anjou gaat er niet op in. Hij wil eerst wat structuur brengen in het bestuur van de steden en de staten van Henegouwen. Hij meent het blijkbaar ernstig om hier als een echte graaf te regeren. En als hij hiermee klaar is keert hij met zijn volk netjes terug naar Frankrijk, zonder zich ook maar een barst aan te trekken van de Hollanders. Margareta is zomaar in de zak gezet door de Fransman en mag het nu ontgelden bij haar onderdanen. Van vechten tegen de Hollanders is er dan al lang geen sprake meer. De gravin panikeert over de veiligheid van haar zonen en maakt zo’n scene dat koning Lodewijk het niet langer kan aanhoren en dan maar zelf naar Gent komt om te onderhandelen met Willem van Holland om Gwijde en Jan vrij te krijgen.

De graaf van Holland houdt voet bij stuk. Het lijkt er op dat hij rondloopt met de ambitie om Vlaanderen helemaal te vernietigen. Koning Lodewijk claimt dat hij zijn best gedaan heeft om de Vlamingen te helpen. Meer zat er niet in! Tijdens zijn verblijf komt hij plots ook af met de kosten van de voorbije Franse militaire interventie. Verschrikkelijk veel geld en veel te hooggegrepen voor de verarmde Vlamingen. Ze zijn woedend om die onterechte factuur. De Fransen hebben hun oorlog op een schandelijke manier verlaten zonder de twee gevangen prinsen te verlossen. Lodewijk heeft best wel geluk dat hij tijdig Gent achterlaat anders zou hij hier zeker met een volksoproer te maken hebben gekregen.

Boeteman en Paeldinck leggen geld op tafel
In het begin van 1256 verandert de toestand als bij wonder. Willem van Holland wordt op slag gedood tijdens een oorlog tegen Friesland. Hij laat een troonopvolger na die amper kan lopen. Dat is Floris V (°1254). Willems broer zal in afwachting van diens volwassenheid het roer overnemen in Holland. Jan van Avesnes is zo geraakt door de dood van zijn zwager dat hij nog datzelfde jaar sterft aan de ‘terende ziekte’. Ik veronderstel dat dit de benaming is die de mensen van toen gebruikten voor kanker.

Na de dood van twee van hun vreselijkste vijanden hopen de Vlamingen alsnog om tot vrede te komen met de noorderburen. De Hollandse regent lijkt in elk geval meer geneigd daartoe. De hertog van Brabant brengt de partijen samen in Brussel. De Vlaamse prinsen Gwijde en Jan van Dampierre en nog andere edellieden en ridders kunnen nu vrijgekocht worden. De grote steden moeten daarvoor elk 8.000 gouden guldens op tafel leggen. In Ieper komt het grootste deel daarvan van de twee machtige families van Boeteman en Paeldinck.

Als vergelding en erkentenis schenkt de gravin hen al de rechten van een vrije vismarkt, een commissie van twee vissen op elke korf en nog andere privileges. Naast die financiële compensatie blijkt er nog een andere cruciale voorwaarde verbonden aan de vrijlating. Gwijde van Dampierre heeft in 1256 een tweejarig dochtertje Beatrix van Vlaanderen en zij zal op termijn moeten trouwen met de toekomstige graaf Floris V. Een huwelijk dat pas zal doorgaan in 1269 maar waar nu al de krijtlijnen van uitgetekend worden: als huwelijksgift zal Gwijde de Zeeuwse eilanden schenken aan zijn dochter. Voortaan zullen Floris en hun kinderen erfachtig vazal worden van deze eilanden en zullen ze hiervoor manschap afleggen aan de graaf van Vlaanderen.

Er komt tevens een vrijheid van tol in Holland en Zeeland ten gunste van de Vlaamse kooplieden. Op 20 augustus van 1256 sluiten de prominenten van Vlaanderen en Holland dit verbond af. De Vlamingen mogen daarbij een kruis maken over Zeeuws-Vlaanderen! De koning van Frankrijk gaat akkoord met de deal en regelt het dat Margareta ook Henegouwen terug in haar bezit krijgt. De gravin moet enkel maar Karel van Anjou vergoeden voor zijn prestaties. Een som geld die zorgt voor grote misnoegdheid bij de Vlamingen.

· · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Auteur van 'De Kronieken van de Westhoek'

Related Articles & Comments

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *