web analytics

Anno 1464. Een dramatische terugkeer op zee

54
banner

Januari 1464. Hertog Filips de Goede verschijnt in Brugge waar de Staten van het land, drie bisschoppen en zestig abten aanwezig zijn om de tweedracht tussen vader en zoon bij te leggen. Niemand van de aanwezigen beseft dat deze zitting de allereerste parlementaire sessie is uit de geschiedenis van ons land. Het is voor Vlaanderen een dringende kwestie want zijn toekomst hangt er van af. Karel de Stoute presenteert zich van zijn schoonste zijde. Hij werpt zich voor de voeten van zijn vader en smeekt hem om vergiffenis. De hertog gaat daar natuurlijk graag op in. Wie deze ontwikkeling niet graag ziet gebeuren is Jan van Croy. Hij laat het hof achter zich en vertrekt naar de Franse koning om hem natuurlijk te briefen over de laatste ontwikkelingen.

Er waait ook verder nieuws van de paus binnen. De bisschop van Doornik is net terug van Rome en brengt de tijding dat Pius dan maar zelf een oorlog tegen de Turken zal aanvangen en dat hij daarvoor op de hulptroepen van de hertog rekent. Kort na Pasen vertrekken er vanuit Sluis twaalf galeien en enkele transportschepen met aan boord 6.000 uitgelezen mannen. Er zitten 330 Gentenaars tussen. Ze staan onder het bevel van Anton en Boudewijn, de twee natuurlijke zonen van de hertog die bijgestaan worden door Simon en Philippe van Lalaing en andere edellieden.

De vloot zeilt naar Ancona waar de Vlamingen zich zullen aansluiten bij andere naties. De paus arriveert er ook en treft er veel meer soldaten aan dan hij verwacht had. Veel van die krijgslieden zitten zonder voorraden en hebben geen middelen meer om er te kopen. En ook met hun bewapening is het maar triest gesteld. De kroniek van een aangekondigd debacle, wat wil je met een paus die plots zelf oorlog wil stoken? Pius II bevindt zich plots in de grootste problemen. Of dat nu al dan niet de reden is waarom hij ziek wordt is niet helemaal duidelijk. Feit is wel dat hij op 11 augustus 1464 sterft en dat er abrupt een einde komt aan de pauselijke campagne tegen de Turken.

Anton en Boudewijn en de Vlamingen moeten noodgedwongen naar Vlaanderen terugkeren zonder ook maar één Turk gezien te hebben. Hun terugreis verloopt in dramatische omstandigheden. De schepen belanden in een grote storm. Wanneer de vloot begin 1465 binnenzeilt in de haven van Marseille zijn de Vlaamse schepen zo zwaar gehavend dat de mannen niet veel anders kunnen dan te voet naar Vlaanderen terug te keren. Gebrek aan middelen, voeding, ellende en ziekten zorgen ervoor dat van de 6.000 vertrokken mannen er maar 600 zullen terugkeren.

Filips de Goede hunkert naar rust en vrede
Al die toestanden zijn wat veel geworden voor de ondertussen al 69-jarige Filips de Goede. Hij walgt van het bestuur over zijn landen en hunkert ernaar om de rest van zijn leven te kunnen besteden in een omgeving van rust en vrede met zichzelf. Tijd dus om zijn zoon op een hoger niveau te plaatsen. De hertog stelt Karel de Stoute aan als stadhouder over al zijn landen. En die profiteert er haast onmiddellijk van om zich te wreken op zijn vijanden. Men kan als geschiedenisliefhebber nu toch wel de conclusie maken dat onze toekomstige hertog toch ook wel een impulsieve kloot is met hoogst onaangename agressieve trekjes in zich. Dat belooft voor de toekomst van Vlaanderen. Karel heeft al zo lang moeten wachten op die dag om Karel van Croy aan te pakken. Hij verbant de gevluchte topman en zijn aanhangers uit het hof van Bourgondië en confisqueert hun eigendommen. Zijn verontwaardigde vader maakt direct een einde aan zijn stadhouderschap, maar zijn colère is tijdelijk. Op 12 april 1465 herstelt hij zijn zoon terug in het gezag.

Het is tegen die tijd ook al duidelijk welke imbeciele nietsnut er aan het hoofd staat in Frankrijk. Lodewijk XI heeft zich met zijn heerszucht en dwingelandij al flink hatelijk gemaakt bij de adel van zijn rijk. Hij spaart zijn broer Karel, de hertog van Berry allerminst en zorgt wel dagelijks voor wrevel en frustraties bij de hertogen van Bretagne, Bourbon, Alençon en de graven van Dunois, Armagnac, Marche, Saint-Pol en anderen die hij berooft van hun ambten of heerlijkheden. Deze heerschappen zijn de willekeur van hun koning zo moe dat ze besluiten een alliantie tegen hem aan te gaan. ‘Het verbond van het gemenebest’ ontwikkelt zich onder de leiding van de broer van de koning.

De bondgenoten zoeken steun bij Filips de Goede die effectief hun zijde kiest. Onze oude graaf heeft ondertussen al genoegzaam ondervonden dat die Lodewijk er alleen maar op uit is om het huis van Bourgondië te beschadigen. Zelf zal hij niet in actie treden, dat zal Karel wel voor zijn rekening nemen. Hij verzoekt hem om met een leger naar Frankrijk te vertrekken. Daardoor begint Vlaanderen al direct aan een grote mobilisatie van de beschikbare jongelui.

Het ruikt nu toch wel erg naar oorlog. De Franse koning stelt zijn steden in opperste staat van verdediging en start aan een campagne om Karel de Stoute, een man die hij toch wel vreest los te weken van het ‘gemenebest’. De Fransman krijgt een dikke nul op het rekest waarop Lodewijk een plan B uit zijn mouw schudt. Hij manipuleert de Luikenaars zodanig dat ze de oorlog uitroepen tegen hun hertog Filips. Veel beloften van ondersteuning en onafhankelijkheid, allemaal met het inzicht om Karel weg te trekken uit Frankrijk om hier in het Luikse te komen ingrijpen.

Karel zal zijn bijnaam maar later verdienen
15 mei 1465. Karel van Charolais, voor mij allang ‘de Stoute’ of de ‘Stoutmoedige’, hoewel hij deze bijnaam pas later zal verdienen, vertrekt met een groot leger van Brussel naar Frankrijk. Opgepept door zijn vader die hem inblaast dat hij zich moedig moet gedragen en dat zelfs de dood beter is dan een schandelijke vlucht. Hij verzekert zijn zoon dat hij in geval van nood zelf met 100.000 mannen zal optrekken om hem te komen verlossen.

De strijdkrachten van Karel rukken op tot aan de overzijde van de Seine en slaan hun kamp neer in de vlakte van Monthery, 30 km ten zuiden van Parijs. Daar zullen ze wachten op hun bondgenoten. Karel moet met ongeloof vaststellen dat die ‘partners’ uit vrees voor de almacht van de koning op het allerlaatste moment hun staart hebben ingetrokken. Hij staat er plots helemaal alleen voor. Lodewijk XI ziet natuurlijk een gouden opportuniteit om zijn rivaal uit te schakelen. Hij vertrekt met een machtig leger vanuit Berry om deze jonge prins te bevechten nog voor die de kans krijgt om zich met andere hulptroepen te versterken.

· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Auteur van 'De Kronieken van de Westhoek'

Related Articles & Comments

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *