web analytics

Anno 1338. Een goede deal met Engeland

54
banner

28 april 1338. De vertegenwoordigers van de Vlaamse gemeenten begeven zich naar het kasteel van Male. Van de stad Brugge zijn er acht gedeputeerden, één van hen is Jan Breydel. Jacob van Artevelde houdt ten aanzien van de graaf een betoog over wat er in de abdij van Eeckhoutte beslist werd. Lodewijk zit erbij en kijkt er naar. Tegen deze verenigde krachten kan hij onmogelijk optornen. Hij zweert dat hij voortaan de vrijheden van Vlaanderen zal handhaven. Tijdens een algemene vergadering in Oostkamp enkele dagen later herhaalt hij zijn eed. Dankzij Jacob van Artevelde is de vrede op nog geen vier maanden tijd hersteld. De drift en de haat zijn zomaar weggeëbd.

Tijdens de meimaand gaan Jacob van Artevelde, Willem van Vaernewyck, Jan Breydel en andere prominente poorters uit de goede steden op tournee in Vlaanderen. Het wordt een consolidatie van de macht. Artevelde vindt overal het nodig draagvlak om zijn zending uit te voeren. Vlaanderen moet weer welvarend worden door zijn eigen nijverheid, er moet een handelsakkoord komen met Frankrijk en tezelfdertijd een goede deal met Engeland. Met Engeland en Frankrijk als water en vuur van elkaar wil Vlaanderen de wol kopen in Engeland en de afgewerkte textielproducten verder verkopen in Frankrijk. De opdracht van de Gentse volksleider is helemaal niet evident.

8 mei 1338. Koning Edward III begint in elk geval aan een charmeoffensief. Een brief van die datum aan de Gentenaars laat dat duidelijk merken. Als iemand zwaait met termen als ‘zeer geachte vrienden’, dan besef je dat ze hier in Engeland de eigenzinnige politiek van Jacob van Artevelde kunnen smaken. Een zelfstandig Vlaanderen dat weet wat het wil zet Frankrijk in een zwakkere positie, een gedroomd scenario voor Edward III. Ook Brugge en Ieper krijgen al even vleierige brieven toegestuurd. De Engelsen streven naar een economisch verbond met Vlaanderen zodat er wederzijdse profijten te rapen vallen. De vrijage rond een staatkundig verdrag zal maar een maand duren.

Op 10 juni 1338 is het zo ver. De finale vergadering gaat door in Antwerpen en levert een door alle partijen ondertekende slotresolutie op: Vlaanderen kiest nu officieel voor neutraliteit in de oorlog tussen Frankrijk en Engeland en gaat daarmee eveneens in alliantie met Brabant. Engeland blijft open voor de Vlaamse handelaars. De Vlamingen krijgen het recht om gewapende Engelsen en Fransen uit hun steden te verdrijven voor zover die geen officiële taken van hun koningen aan het uitvoeren zijn. Van zodra de textielproducten een zegel van de Vlaamse steden dragen kunnen ze vrij in Engeland verkocht worden.

De Franse koning staat voor een voldongen feit
Jan Uutenhove en Thomas van Vaernewyck zijn tegen die tijd al onderweg naar Filips van Valois met de boodschap dat Vlaanderen zich nu ‘hartelijk’ verzoend heeft met zijn graaf. Artevelde speelt het inderdaad heel erg vernuftig door Lodewijk van Nevers als hoofdleenman van Vlaanderen in zijn functie te herstellen. Deze aanpak zet de Franse koning voor een voldongen feit. Wat kan hij er nu op tegen hebben dat hij en zijn graaf nu plots wel alle respect krijgen van Vlaanderen? Groen licht dus uit Frankrijk, aanvullende privileges voor de Vlamingen terwijl hij meteen een aantal schuldvorderingen (tijdelijk) opschort. Het lijkt hem niet in het minst te storen dat Lodewijk van Nevers door Artevelde gedegradeerd is tot een protocollaire graaf terwijl de echte macht nu bij de steden ligt.

Filips van Valois laat de excommunicatie van Vlaanderen vallen, stemt in met zijn handel met Engeland en belooft de Vlaamse neutraliteit te respecteren. De onderhandelingen die Artevelde simultaan voerde met Frankrijk en Engeland zijn perfect verlopen. De roem van de Gentenaar stijgt naar onbekende hoogten. Terwijl Frankrijk en Engeland elkaar naar het leven staan heeft Vlaanderen zich netjes gevrijwaard van deze aanstaande oorlog. En dat allemaal omdat geen van beide partijen het zich kan permitteren om Vlaanderen tot vijand te maken.

12 juli 1338. De grote sympathie van Engeland voor Vlaanderen heeft wel een dubbele bodem. Het verdrag biedt mogelijkheden voor Edward III om een pied-à-terre te krijgen op Vlaamse grond. Blijkbaar ziet hij de gewenste neutraliteit van Artevelde al meteen over het hoofd. Op die dag in juli ligt een grote Engelse vloot aangemeerd in de wateren van de Thames. De finefleur staat klaar om af te varen naar Vlaanderen, met onder meer Edward III zelf, Robrecht van Artesië, de graven van Derby, Warwick, Pembroke, Kent, Suffolk en Arundel met ook nog Walter van Mauny en een groot aantal beroemde ridders aan boord. Zeven dagen later werpt de Engelse vloot zijn anker uit in de haven van Sluis. Jacob van Artevelde gaat Edward III alvast begroeten en wijst de Engelsman op het feit dat de neutraliteit van Vlaanderen te allen prijze moet gerespecteerd blijven.

 

 

· · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Auteur van 'De Kronieken van de Westhoek'

Related Articles & Comments

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *