web analytics

Anno 1431. Einde op de brandstapel

60
banner

Een eerste zoontje voor Isabella van Portugal
17 januari 1431. Isabella van Portugal brengt te Brussel eindelijk de eerste zoon van Filips de Goede op de wereld. Anton van Bourgondië. De erfprins van Bourgondië, Vlaanderen en Brabant. Tone krijgt zijn doop van de bisschop van Kamerijk. De kleine zal helaas maar een goed jaar leven. Maar dat weten de hoofdrolspelers op dat moment nog niet.

In die periode breekt er een algemene oproer uit in de streek van Cassel. Het gemeen volk en de landlieden verzamelen zich in een volksleger van 30.000 man. Arnold Kiekin, Jacob Lotten en nog andere rebellen nemen met dit leger de wapens op tegen de wethouders, voornamelijk tegen baljuw Colard van der Clyte, de heer van Komen. Een man die werkelijk gehaat wordt door de Casselnaars. Het verlies van hun oude voorrechten en de al te strenge penalisaties van de baljuw liggen aan de basis van de opstand. De rebellen gaan er met de grove borstel door, vernielen het kasteel van de baljuw en de woonhuizen van de wethouders.

Een stortvloed van geweld zwiept door de hele kasselrij. Ze verplichten Filips de Goede er werkelijk toe om in te grijpen. Hij presenteert zich ter plekke met een groot leger uit Artesië. De Casselnaars zien de bui hangen en binden ootmoedig in. Ze smeken de graaf om genade. ‘Onze geduchte heer’ laat zich daar min of meer toe bewegen en vergeeft hun misdaden. ‘Vergeven en vergeten’ is evenwel niet helemaal correct als conclusie. Hij laat Arnold Kiekin, Jacob Lotten en drie andere belhamels met het zwaard onthoofden zodat hij de oproermakers voortaan beter in bedwang kan houden. De Casselnaars moeten hun wapens inleveren en er wacht de opstandelingen nog een immense boete van 6.000 gouden nobels. Nog voor het einde van 1431 slaagt Filips de Goede er in om de toestand met de Luikenaars te beëindigen. Het komt er op neer dat zij zich knarsetandend aan de almachtige graaf van Vlaanderen moeten onderwerpen.

Hoog bezoek voor Rouen
Om de belangen van Engeland en de Plantagenets in Frankrijk wat op te krikken zou het een goede zaak zijn moest de jonge koning eens op bezoek zou kunnen komen in Parijs. Dat is toch de mening van de hertog van Bedford die de troon warm houdt voor Hendrik VI. In april van 1431 gaat de adviesraad van de negenjarige knaap in op deze verzuchting. Hij arriveert in Calais. Na een verblijf in deze havenstad laat Hendrik verrassend genoeg Parijs links liggen en kiest hij voor Rouen en voor Jeanne d’Arc. Sinds haar gevangenname werd de maagd van Orléans van de ene naar de andere gevangenis gesleurd en finaal is ze hier uiteindelijk in de hoofdstad van Normandië aanbeland.

Jeanne is in staat van beschuldiging gesteld voor godslastering, feitelijk een misdaad tegen de kerk en dus zou ze normaliter in een kerkelijke gevangenis moeten vertoeven. Pierre Cauchon, de wraakzuchtige bisschop van Beauvais die er alleen maar op uit is om de Engelsen te plezieren, ziet dat helemaal anders. Hij stemt er in toe dat haar vervolgers Jeanne in een ijzeren kooi opsluiten terwijl haar beide enkels in ijzers geketend zijn. Haar lot ligt in handen van eenvoudige soldeniers, mannen van de laagste stand en dito allooi. Ze beledigen deze heldin met de grofste verwijten en ontuchtige spotternijen, welke deze ook mogen zijn. Sommigen veroorloven zich zelfs de meeste stuitende handelingen.

En dat alles terwijl haar vijanden besloten hebben dat het meisje zal moeten sterven. Maar eerst moet er nog een rechtsgeding in scene gezet worden, een correcte overweging in het besef dat Jeanne het zonder rechtsgeleerde moet stellen om zich te verdedigen. Haar biechtvader Nicolas l’Oiseleur bedriegt haar waar ze bij zit. Weken aan een stuk moet ze verhoren ondergaan die telkens tot vier uur kunnen duren.

Haar rechters bestoken Jeanne du Lys met een spervuur van listige, complexe en verwarde vragen die ze argeloos en naïef beantwoordt. En met een vleugje humor. Vooral haar bewering dat ze de aartsengel Michaël en nog andere engelen gezien heeft in haar droom stuit op grote weerstand bij haar ondervragers. Dat die engelen dan nog geen kleren droegen stuit op groot cynisme. Toch houdt ze haar beweringen staande. Niet dat het allemaal veel belang uitmaakt. Haar lot staat al van vooraf vast. De rechters oordelen uiteindelijk dat die engelen alleen maar toverij en het werk van de duivel kunnen geweest zijn. Dat ze haar opdroegen om bovendien manskleren te dragen catalogeren ze als een openbare godslastering.

Door haar te bedreigen met de brandstapel kunnen ze haar overtuigen om een document te ondertekenen waarbij ze al haar beweringen officieel afzweert. Psychologische terreur zonder meer. Als iemand die gezondigd heeft tegen God wordt ze nu veroordeeld tot een eeuwigdurende gevangenschap op water en brood. Ze belooft dat ze zich voortaan opnieuw als vrouw zal kleden en nooit nog mannenkleren zal dragen. Haar opsluiting lijkt een genademaatregel maar is eigenlijk niet meer dan een voortzetting van het complot om haar dood te krijgen. Ze moet haar leven in de kerker delen met enkele soldaten die haar het leven zuur maken.

Einde op de brandstapel
De volgende valstrik laat niet lang op zich wachten. Tijdens haar nachtrust verwisselen de soldaten haar vrouwenkleren door een mansgewaad. Jeanne d’Arc beseft heel goed wat de bedoeling daarvan is en blijft tot de volgende middag op haar bedstede liggen. Tot ze echter genoodzaakt wordt om haar natuurlijke behoeftes te doen en de schaamte haar gebiedt om dat op zijn minst gekleed te doen. In mannenkleren dus. Haar boosaardige kompanen roepen er onmiddellijk bisschop Cauchon bij. In de kerker komt het tot een grote discussie, een verontwaardigde Jeanne d’Arc reageert bits op de beschuldiging dat ze haar belofte heeft gebroken.

Daarbij verklaart ze stoutweg dat de afzwering van wat ze gezien heeft er enkel en alleen gekomen is uit angst voor de brandstapel. Ze is zeker bereid om terug vrouwenkleren aan te trekken maar blijft erbij dat ze engelen gezien heeft. Als de brandstapel de consequentie is van haar overtuiging, dan moet dat dan maar. Eindelijk hebben haar tegenstanders wat ze willen. Deze in haar vroegere dwalingen teruggevallen ketterse vrouw wordt nogmaals schuldig verklaard met maar één logische straf: dat ze in het openbaar zal verbrand worden. De Engelsen wachten niet met het voltrekken van het vonnis.

Op 30 mei 1431 voeren ze de vrouw naar de gerechtsplaats in Rouen die bewaakt wordt door 800 Engelse soldaten. In de rechtszaal volgt er nog een stuk theater met haar biechtvader Nicolas l’Oiseleur in de hoofdrol die daar open en bloot uit de doeken doet wat Jeanne hem ooit verteld heeft. Bij het horen van haar vonnis valt ze nog een laatste keer op haar knieën en krijgen veel hoogwaardigheidsbekleders zowaar de tranen in de ogen. Maar al die emotionele toestanden doen niet langer iets ter zake: enkele Engelse soldeniers sleuren haar recht en brengen Jeanne naar de brandstapel. Ze krijgt een muts over haar hoofd met daarop de grofste scheldwoorden aan haar adres: ‘ketterin, trouweloze, afgodendienares’.

Haar vervolgers tonen zich ongelooflijk wreed en barbaars. Ze doen er alles aan dat de vlammen haar maar heel traag kunnen bereiken en proberen deze verschrikkelijke marteling zo lang mogelijk te laten rekken. Jeanne d’Arc zal uiteindelijk haar marteldood sterven. De Fransen die getuige zijn van Jeannes levenseinde bewaren aan haar de herinnering van een ware heldin. Om te voorkomen dat haar as als een relikwie en een nationaal symbool zou kunnen gebruikt worden, laat de kardinaal van Winchester die in de Seine dumpen. Dat zal niet kunnen vermijden dat de Fransen haar voor altijd zullen gedenken. Enkele weken later doet er zich een ander sterfgeval voor dat veel minder stof doet opwaaien maar toch een gevoelige slag toebrengt aan hertog Filips de Goede. Zijn enige zoon en erfgenaam beëindigt zijn leven op heel jonge leeftijd. En zeggen dat de graaf nu al aan zijn derde vrouw toegekomen was om die langverwachte zoon te krijgen.

 

· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Auteur van 'De Kronieken van de Westhoek'

Related Articles & Comments

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *