web analytics

Anno 1479. Guinegate brengt geen einde aan de oorlog

81
banner

September 1479. Guinegate betekent geenszins het einde van de oorlog. De Fransen zijn verre van dood. De aartshertog trekt opnieuw te velde. Zijn leger van 24.000 manschappen slaat de tenten neer bij Saint-Pol om een nieuwe veldslag uit te vechten tegen het leger van Lodewijk XI. Enfin, dat hopen de onzen, ze kietelen de Fransen om te komen vechten. De Vlamingen slaan met hele benden uitdagend aan het roven, plunderen en verwoesten. De hele omgeving tot aan de poorten van Atrecht krijgt ervan langs. En nergens is er een Franse soldaat die zich er durft te vertonen. Ze zijn duidelijk hun nederlaag van vorige maand niet vergeten.

In plaats van rond te lummelen zou Maximiliaan veel beter de steden veroveren en de oorlog verderzetten. Hij luistert echter te veel naar zijn raadsheren die hem afraden van oorlog te voeren in het winterseizoen, want van die winterse veldtochten valt nooit niet veel goeds te verwachten. De aartshertog volgt hen daarin en dankt het gros van zijn soldaten af. Zijn eerder bescheiden krijgsmacht verdeelt hij over diverse steden. Daarmee speelt hij natuurlijk in de kaart van de Fransen die nu weer alle ruimte krijgen om hun spelletjes te spelen. De soldaten uit de garnizoenen van Terwaan, Hesdin, Bethune en Atrecht zwerven nu voortdurend tot aan de grenzen van Vlaanderen en Henegouwen.

Op zoek naar buit natuurlijk en met altijd maar die oncontroleerbare obsessie om onderweg alles met het vuur en het zwaard te vernietigen. Zelfs op de Noordzee zijn ze actief. Gelukkig hebben we nog de Bruggelingen en de Gentenaars die de Franse jacht op buit proberen te beteugelen tijdens herhaalde schermutselingen. In de januarimaand van 1480 reizen Maximiliaan en Maria naar Brabant. Op 10 januari brengt de hertogin in Brussel haar tweede kind op de wereld. Een meisje dat de naam van Margareta krijgt. De doop gaat door in de Sinte-Goedelekerk. Jan van Châlons, de prins van Oranje doet dienst als peter. Net zoals haar ouder broertje Filips krijgt Margareta twee meters; Margareta van York en Anna van Bourgondië, de echtgenote van de heer van Kleef-Ravenstein.

De Franse koning heeft er lucht van gekregen
Mei 1480. De Fransen doen een soort van poging om Luxemburg aan te vallen. Maar wanneer ze gewaar worden dat de lokale landtroepen op komst zijn maken ze direct rechtsomkeer. Ze willen wel plunderen maar zijn bang om te vechten. Een identiek scenario speelt zich af in de omstreken van Cassel. Hier is het de graaf van Romont met zijn Vlaamse krijgsmacht die hen terugdrijft. De langdurige oorlog met Frankrijk zorgt er wel voor dat de krijgskas uitgeput is. De drie Leden van Vlaanderen weigeren in te gaan op een verzoek van Maximiliaan om extra middelen te verkrijgen. Zolang de steden niet integraal terug in het bezit zijn van hun oude voorrechten – een belofte van Maria – zullen ze de boot afhouden.

Verscheidene gesprekken en onderhandelingen om dat probleem van de baan te krijgen verlopen zonder noemenswaardige vooruitgang. Lodewijk XI moet daar ongetwijfeld lucht van hebben gekregen. Hij stuurt in elk geval enkele krijgsbenden naar Ariën-aan-de-Leie met de bedoeling om deze stad in te nemen. Hij heeft ter plekke enkele bevelhebbers omgekocht en verkiest duidelijk nog altijd verraad boven het vechten. Jan van Dadizele probeert daar een stokje voor te steken. Met een leger van 9.000 Bruggelingen, Gentenaars en Ieperlingen gaat hij de Fransen tegemoet en dwingt hij de vijand om zich alweer terug te trekken.

Het positieve aan deze campagne blijkt achteraf het verzoek van Lodewijk XI om voor drie maanden de wapens te laten rusten. De wapenstilstand gaat in op 16 juli 1480 en zal nog verlengd worden tot in juli van 1481. Maximiliaan krijgt daarmee volop de gelegenheid om naar Luxemburg te trekken waar hij nog altijd wacht op zijn huldiging. Na zijn terugkeer naar Vlaanderen installeert hij er de graaf van Chimay als bestuurder over deze provincie.

Er wordt te veel geld verkwist
De oorlog brengt Vlaanderen inderdaad in een financieel lastig parket. De schulden stapelen zich op en de aartshertog klaagt voortdurend over zijn gebrek aan geld. Het volk klaagt van langs om meer over de onverdraaglijke lasten waarmee het zich geconfronteerd ziet. En dat terwijl er aan het hof zoveel geld verkwist wordt. Deze onderhuidse wrevel manifesteert zich in een discrete vergadering van enkele machtige heren uit Gent, Brugge en Ieper. Jan van Dadizele is er zowat het belangrijkste lid van.

De keurheren komen tot het besluit dat verdere vragen om financiële steun enkel kunnen ingewilligd worden mits een correcte uitgavenstaat en ze eisen ook veel meer controle over de jaarwedden die Maximiliaan uitkeert aan zijn hovelingen en bedienden. Hun eis komt hard aan bij Maximiliaan. Hoe durven zijn onderdanen zo vermetel zijn om hem de wetten voor te schrijven? Maria en Maximiliaan verhuizen verbolgen naar Mechelen waar ze zich beraden over manieren om Vlaanderen te straffen voor zijn ongehoorde verwaandheid. Tijdens het voorjaar moet de aartshertog zijn snode plannen onderbreken om een opstand in Holland te gaan beteugelen.

6 mei 1481. In ‘s-Hertogenbosch gaat de 14de jaarvergadering van het Gulden Vlies door. De kleine Filips de Schone, twee jaar en vier maanden oud, treedt er al toe tot de prestigieuze orde waar ze hem meteen tot ridder slaan. Terwijl hij de ridderslag krijgt trekt de dreumes behendig zijn klein zwaard en dreigt ermee om de heer van Kleef-Ravenstein te doorsteken, een voorval dat voor de nodige hilariteit zorgt bij de aanwezige Vliesheren en niet in het minst bij zijn ouders.

In Vlaanderen lachen de mensen helemaal niet. De prijs van het graan is de hoogte ingeschoten. Koren is bijna niet meer betaalbaar. De boeren die naar de markt gaan in Brugge willen hun koren amper nog verkopen met de wetenschap dat ze er elke dag wel meer voor kunnen krijgen. 16 schellingen per zak, stel je voor. Terwijl de graanhandelaars alle middelen aanwenden om de prijs nog verder op te drijven. En dat op een moment dat hier in Brugge al verscheidene arme mensen door gebrek en honger sterven. De wethouders grijpen adequaat in. Met toestemming van de dekens en de hoofdmannen plaatsen ze een maximumprijs van 11 schellingen op een zak tarwe en 10 op een zak rogge. En daarbij schaffen ze de graantaks af, de zo beruchte calliote. Boeren die hier in Brugge 100 zakken graan in één keer komen aanleveren krijgen van de stad een bonus van maar liefst 5 pond.

Orde op zaken stellen in Gelderland
30 juni 1481. Het bestand met Frankrijk wordt met een vol jaar verlengd. Maximiliaan profiteert ervan om orde op zaken te stellen in Gelderland omdat de bewoners er niet tuk op zijn om zijn wetten te erkennen. Veel anders zal er toch niet opzitten voor hen. Dat bewijst Maximiliaans huldiging tot hertog van Gelderland in de stad Nijmegen. De inwoners van Venlo blijven nog een tijd weerspannig maar zullen zich goedschiks kwaadschiks met een verdrag moeten overgeven aan de macht van onze aartshertog. Op 10 september 1481 brengt Maria van Bourgondië haar tweede zoon ter wereld. Franciscus zal het niet lang uithouden, het kind sterft al op 23 december. Alweer een stuk Vlaamse geschiedenis dat door de natuur op een ander spoor gezet wordt. Er staan trouwens nog wel meer grote veranderingen op til.

De vijand staat onder het bevel van de heer van Crevecoeur. Een eerste aanvaring tussen de voorhoedes van beide legers eindigt in het voordeel van de Vlamingen. De Franse veldheer is er het hart van in en stuurt op 2 augustus 1479 een schildknaap naar Maximiliaan met de mededeling dat hij zich binnen vier dagen aan een veldslag mag verwachten. De aartshertog popelt om er in te vliegen, maar die 6de augustus gaat voorbij zonder dat hij ook maar één Fransman ziet opduiken.

 

· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Auteur van 'De Kronieken van de Westhoek'

Related Articles & Comments

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *