web analytics

Anno 1337. In de buik van de stad Gent

56
banner

De zaken in Vlaanderen worden er niet eenvoudiger op. Terwijl Lodewijk van Nevers zich dan toch verzoent met de Brugse burgerij wordt de Gentse bevolking van dag tot dag vijandiger. De opsluiting van Zeger van Kortrijk op 6 juni 1337 en al die extra maatregelen drijven de zaken alleen maar op de spits. Daarbij past zeker de bemerking dat Gent een van de grootste en volkrijkste steden van Europa geworden is. Met 10 km stadsmuren, 7 marmeren bruggen over de Schelde en 7 kerken zijn de inwoners van Gent zich zeer bewust van hun dominantie in Vlaanderen. Plaats daartegenover de roekeloze houding van de graaf om net een van de meest prominente figuren van die zelfbewuste stad in een kerker op te sluiten.

Gent stuurt tevergeefs afgevaardigden naar de koning van Frankrijk, naar de graaf van Henegouwen en naar de hertog van Brabant met de vraag om te bemiddelen ten gunste van Zeger van Kortrijk. Lodewijk van Nevers negeert al die oproepen en verwerpt de smeekbeden van de Gentse poorters. Hij vernedert daarmee de Gentenaars tot op het bot.

1338. In de buik van de stad is er de voorbije jaren gaandeweg meer en meer sprake van een verstandige burger met een wel erg speciale visie. ‘Vlaanderen moet zich veel slimmer opstellen en zowel Frankrijk als Engeland te vriend houden. Pas dan kan de economie weer floreren.’ Hij ziet de recepten om Vlaanderen te reanimeren en zelfbewuster te maken. ‘Wanneer gaan de Vlamingen eindelijk eens de kracht en de macht van hun eigen land leren beseffen?’ ‘Wie denkt de Franse koning wel te zijn dat hij de Vlamingen zou beletten om handel te drijven met de Engelsen? Hoe meer Vlaanderen dat doet hoe harder Frankrijk zijn best zal doen om Vlaanderen aan zijn kant te krijgen!’

Beetje bij beetje groeit zijn achterban. De Gentenaar kan spreken als de besten en overal waar hij verschijnt brengt hij een hoop volk bij elkaar. Ik heb het over Jacob van Artevelde. Enkele geschiedschrijvers zien in de naam Artevelde die van Ertvelde doorschemeren en als dat waar moest zijn dan zou er heel wat prinselijk bloed door Jacobs aderen stromen. In een oorkonde van 1182 heeft graaf Filips van de Elzas het in alle geval al over een ‘villa de Arthevelde’ en heeft hij het specifiek over de locatie van Ertvelde. Zijn familie staat hoe dan ook in de boeken van de ambachten en de neringen aangetekend bij de lijst van notoire families van Gent.

Een woelige en revolutionaire stad
Op 5 januari 1338 schopt Jacob van Artevelde het tot hoofdman van de Sint-Jansparochie. Samen met zijn partners Willem van Vaernewyck, Geluoot van Lens, Willem van Huse en Pieter van den Hove nemen ze het ‘beleet der stede’ over in een erg woelig, hongerig en revolutionair Gent. Een comité van deze vijf hoofdmannen pleegt daarmee een coup en neemt al direct doortastende maatregelen. De avondklok wordt ingesteld, een deel tegenstanders vliegt buiten, de distributie van het graan krijgt strenge controle om hongersnood te vermijden. En er is ook sprake van een grondige verandering in de rechtspraak. Het duurt natuurlijk niet lang voor het nieuws van de machtsovername in Gent bekend raakt tot bij Filips van Valois.

Dergelijke insubordinaties kunnen maar door één zaak opgelost worden: met geweld. Een week later krijgen zijn krijgsoversten allemaal de boodschap om zich binnen de maand naar Amiens te begeven. De Franse koning stuurt enkele afgevaardigden naar Eeklo waar een algemene vergadering van de Vlaamse steden en gemeenten aan de gang is. Het ligt natuurlijk in zijn bedoeling om de finefleur van Vlaanderen aan zijn kant te houden. Op die vergadering gaat het natuurlijk over de zware crisis die het land in diepe ellende duwt. Enige vooruitgang is niet mogelijk zolang de band met Engeland niet hersteld wordt. Zoniet is de val van Vlaanderen nabij. De verzuchting van de graaf om zich nog nauwer bij Frankrijk aan te sluiten stuit hier in Eeklo alleen maar op ongeloof en scepsis.

 

 

· · · · · · · · · · · · · · ·

Auteur van 'De Kronieken van de Westhoek'

Related Articles & Comments

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *