web analytics

Isabella van Portugal overlijdt in 1471

50
banner

Op 17 december 1471 sterft Isabella van Portugal, de moeder van Karel de Stoute in Ariën-aan-de-Leie. Ze wordt op vraag van haar zoon met grote eer begraven in het kartuizerinnenklooster te Gouves in Artesië. Op 7 april 1472 krijgt Karel de Stoute binnen Brugge een schone delegatie op bezoek. Zo te zien de finefleur van Europa. Gezanten van Frankrijk, Engeland, Schotland, Napels, Spanje, Venetië, zeven keurvorsten uit het Duitse keizerrijk en nog mensen uit Aquitanië en zelfs uit Perzië.

Ze komen allen in naam van hun meesters nog eens uitdrukkelijk hun vriendschap met onze hertog betonen. Ik mag inderdaad niet uit het oog verliezen dat Karel de Stoute op dat moment geëerd en gevreesd wordt om zijn grote macht en zijn immense rijkdom. Vriendschap en vrede, allemaal goed en wel, maar zijn gedachten zitten ongetwijfeld al bij de aflopende wapenstilstand met Frankrijk. Karel moet dan al de opdracht gegeven hebben voor een nieuwe mobilisatie van zijn troepen want op 4 mei 1472 slaat hij reeds met een machtig leger zijn tenten neer voor Amiens. Lodewijk XI stelt voor om nog eens te onderhandelen en vraagt een extra wapenstilstand, tot 15 juni.

Karel de Stoute is bereid om daarover te praten maar kan niet vermoeden dat dit enkel en alleen gebeurt omdat de Franse koning wacht op de dood van zijn broer Karel van Aquitanië om dan direct zijn erfdeel in te palmen. De Fransman stuurt twee listige gezanten naar de onderhandelingstafel, de heren Oriol en Craon. Een kortstondig verdrag van zeer bedenkelijk allooi is er het resultaat van, de bekrachtiging van de koning wordt uitgesteld tot Lodewijk XI zeker is van de dood van zijn broer. Die sterft op 24 mei 1472, in uiterste pijnen. Van zodra het bezit van Aquitanië geregeld is stuurt Lodewijk Karels gezant wandelen zonder getekende vredesovereenkomst.

De hertog van Bourgondië is dus nog maar een keer bedrogen. En wanneer hij de dood van Karel van Aquitanië verneemt en dat die op de rekening van Lodewijk mag geschreven worden is hij door het dolle heen. ‘Hij kan zijn oplopend gemoed niet langer beteugelen’, schrijven de kroniekschrijvers. Hij zweert bij hoog en bij laag dat hij deze trouweloze en ontaarde koning uit zijn rijk zal jagen, al moest hij tijdens deze onderneming sterven. Zijn leger steekt de Somme over, Karels manschappen krijgen de opdracht om alles ‘te vuur en te zwaard’ te vernietigen. De stad Nesle komt het eerst aan de bedenkelijke beurt. Wanneer de dwaze inwoners dan nog zo vermetel zijn om zijn schildknaap te vermoorden wanneer die een document van overgave komt overhandigen, dan is het hek helemaal van de dam. Ze roepen daarmee de verschrikkelijkste rampen over zich uit. Karel neemt de stad stormenderhand in en in zijn wraak spaart hij werkelijk niemand.

Geen vrouwen, geen kinderen, geen geestelijken. Enkele van zijn edellieden proberen hem wat te temperen in zijn wreedheid maar de hertog wil niet eens luisteren. Hij vertrouwt niemand meer sinds hij beseft dat er zich tussen zijn eigen hovelingen verraders bevinden. Zijn aanvoelen dat zijn adviseur Philippe de Comines ook één van die valsaards is, zal hij korte tijd later bevestigd zien als hij later naar het kamp van de Franse koning overloopt.

De wraak van Karel de Stoute
Nadat Nesle helemaal verwoest is trekken de troepen nu naar Roye. Hier zijn de inwoners wijzer en geven ze hun stad met een verdrag in handen van Karel. Net zoals Mont-Didier dat doet. Op 25 juni 1472 gaat de belegering van Beauvais van start, maar hier geraken ze niet binnen. Dan maar verderop richting Normandië tot aan de poorten van Rouen. Karels troepen verwoesten er onderweg werkelijk alles. Zelfs de vruchten van de aarde sparen ze niet. Hun vernielingsronde doet nu Vermandois aan, terug in de richting van Atrecht. De hertog laat zijn soldaten toe om op Franse grond zoveel schade toe te brengen als ze zelf willen. Er gaan verhalen dat tijdens de hele tocht meer dan 2.000 dorpen, parochies en kastelen geplunderd en verbrand werden.

Het is zoals de oude chroniqueurs schrijven: ettelijke duizenden onschuldige dorpelingen en landlieden betalen de rekening voor hun trouweloze koning. Terwijl Karel deze verfoeilijke praktijken toepast enkel en alleen maar om zijn wraakzucht te verzadigen. Zeg maar zijn onmacht omdat hij er maar niet in slaagt om de koning in een veldslag te lokken. Het enige zinnige van de aangerichte rotzooi is dan misschien nog dat Lodewijk XI niet veel anders kan dan weer te smeken om een wapenstilstand. Doet hij dat niet dan zal er op de duur van zijn Frankrijk niet veel meer overschieten. Karel stemt toe om de wapens alvast te doen zwijgen tot april 1473. Op voorwaarde dat de hertog van Bretagne inbegrepen zit in de deal. Het bestand zal nog drie keer verlengd worden en zal duren tot de meimaand van 1475.

Een dankbare Adolf van Gelderland
In Gelderland blijft de situatie nog altijd gespannen. De oude hertog – Arnold – krijgt het aan de stok met aanhangers van zijn zoon Adolf die nog altijd gevangen zit in Vilvoorde. Het enige wat de man wil is rust, de rest kan hem gestolen worden. Hij onterft om te beginnen zijn weerspannige zoon en verkoopt op 7 september alle rechten op het hertogdom van Gelderland en het graafschap van Zutphen aan hertog Karel de Stoute. Die betaalt er de ronde som van 300.000 Rijnse guldens voor. Arnold van Gelderland is hem erg dankbaar dat hij door Karel bevrijd werd. Lang zal hij helaas niet genieten van al zijn guldens, hij sterft immers al op 23 februari 1473. Karel is er nog maar eens in geslaagd zijn imperium uit te breiden.

Toch zal hij eerst orde op zaken moeten stellen in Gelderland. In mei 1473 laat hij de gevangen Adolf van Gelderen weghalen uit het kasteel van Vilvoorde en naar Kortrijk overbrengen. Hij stelt zich aan het hoofd van een talrijk leger en op weg om Gelderland in bezit te gaan nemen. Met de wetenschap dat de Gelderlanders helemaal niet geneigd zijn om hem als wettige heer te erkennen. Het duurt niet lang voor hij zich meester maakt van de voornaamste steden. Alleen in Venlo en Nijmegen lukt dat niet. De inwoners verklaren boudweg dat ze geen andere heer aanvaarden dan Adolf die ze binnenkort eigenhandig zullen gaan verlossen uit zijn gevangenis in Kortrijk.

Het is duidelijk dat ze nog nooit te maken kregen met deze hertog van Bourgondië. Na een beleg van vijf dagen geeft Venlo zich op 20 juni over en twee weken later is dat ook het geval voor Nijmegen. De inwoners mogen alvast een boete van 80.000 guldens betalen. Een zegevierende Karel de Stoute doet nu zijn blijde intrede in deze stad waar ze hem officieel huldigen als officiële hertog van Gelderland. De inwoners leveren hem de twee kinderen van de gevangen Adolf uit. De hertog laat ze naar Gent voeren met de bedoeling om hen conform hun stand aan zijn hof op te voeden. Niet lang daarna zal ook Zutphen zich schikken onder het gezag van zijn nieuwe meester.

· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Auteur van 'De Kronieken van de Westhoek'

Related Articles & Comments

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *