web analytics

Anno 1184. Mathilde is op komst uit Portugal

49
banner

1184. Filips kan zich nu bezinnen over zijn toekomst. De woordbreuk van zijn zwager Boudewijn van Henegouwen ligt zwaar op de maag. En dat terwijl die na zijn dood de officiële erfgenaam zal worden van Vlaanderen dankzij zijn echtgenote Margareta van de Elzas. Daar probeert Filips nu een stokje voor te steken! Nu onze graaf weduwnaar geworden is houdt niets hem tegen om nieuwe horizonten te verkennen. Filips lonkt naar Portugal. Mathilde, de dochter van koning Alfons I lijkt hem een uitstekende partij. Zij is 33 jaar, terwijl hijzelf 42 jaar is. Ik vraag me af of daar geen mogelijke opvolger van kan komen.

Enkele Vlaamse gezanten reizen naar het zuiden met een huwelijksvoorstel dat Alfons en Mathilde in grote dank aanvaarden. De naam en faam van Filips van de Elzas zijn hen welbekend en van die liquidatie van de minnaar van zijn overleden vrouw zal wel zedig gezwegen worden. Prinses Mathilde accepteert het aanbod en daarop starten de plannen om naar Vlaanderen af te reizen. Halfweg 1184 vertrekt een Portugese vloot van zestien schone schepen, allemaal met zeer rijke ladingen en natuurlijk ook met de prinses aan boord. De vloot wordt ter hoogte van Cherbourg onderschept door oorlogsschepen onder het bevel van Franse edelen maar in werkelijkheid zijn de mannen aan boord onvervalste piraten.

Ze enteren dertien schepen en slepen die naar hun haven. De aanstaande bruid overleeft de aanval maar met moeite en moest zeker vrezen voor haar leven. Ze arriveert onthutst en verschrikt in Sluis. Haar toekomstige man reist naar ginder en toont zich uiterlijk onbewogen over de Franse agressie. Binnenin kookt hij van woede. Hij focust zich op een super onthaal van zijn Mathilde. De vreugde om de nieuwe gravin in het heropgebouwd Brugge is onuitsprekelijk. Het huwelijk tussen beiden wordt met koninklijke pracht en praal gevierd. Daags voordien schenkt Filips het Land van Waas en een twintigtal steden aan Mathilde. De huwelijksfeesten nemen zowat de hele maand augustus in.

Gedaan met de lol
September 1184. Gedaan met de lol. Wie dacht dat onze graaf de aanslag op de Portugese schepen vergeten is heeft het verkeerd voor. De Vlamingen met Filips aan boord zeilen met een vloot van achtentwintig grote oorlogsschepen naar Cherbourg, veroveren de havenstad en verwoesten er werkelijk alles. Filips recupereert de schepen en de schatten van zijn Mathilde en neemt de edellieden en de zeelieden die de aanslag uitvoerden allemaal gevangen. Met vierhonderd zijn er en ze verhuizen allemaal naar Vlaanderen. Lang moet er niet gewacht worden op een reactie van het Frans hof. De graven van Alençon en Harincourt komen dreigend naar Vlaanderen.

Als Filips niet inbindt zal hij zelf in een Parijse gevangenis belanden. De reactie van onze graaf is opnieuw verrassend. Hij blijft zeer vriendelijk en inviteert hen om een weekje te komen logeren in afwachting dat hij het verzoek van Philippe-Augustus zal uitvoeren. Tijdens een verhoorsessie in Brugge nodigt hij de gezanten uit om te komen luisteren naar hetgeen zijn gevangenen te vertellen hebben. De waarheid komt al snel naar boven. De opdracht kwam van de koning zelf. De edelen moesten alle schepen op weg naar of afkomstig van Vlaanderen aanvallen en beroven en al de zeelieden overboord gooien.

Tijdens hun aanval op de Portugese vloot blijken ze vierduizend Portugezen op die manier vermoord te hebben. Ze brengen met hun bekentenissen de Franse graven in grote verlegenheid. Filips van de Elzas wil hun daden niet ongestraft laten. Hij laat de gevangenen naar Biervliet brengen. Dertig ridders en andere edellieden ondergaan hun onthoofding in het bijzijn van de Franse graven. De graaf laat hun lijven achteraf aan hoge masten langs de zeekant ophangen, met de hoofden bovenaan vastgepind zodat ze van ver gezien kunnen worden. En nog is de wraak niet afgelopen. Blijkbaar behoorde een bastaardzoon van de graaf van Alençon ook tot de Franse ‘zeerovers’.

Deze onwettige zoon ondergaat de decapitatie in Aardenburg, in het bijzijn van zijn vader. Veel andere gevangenen ondergaan een identiek lot. De rest van de Franse misdadigers verliest zijn hoofd in diverse Vlaamse steden zoals Damme, Blankenberge, Oostende, Duinkerke en Boulogne. En ook al hun ontzielde lichamen eindigen heel erg shockerend aan masten en galgen. Achteraf vraagt de graaf aan de Franse gezanten of ze de boodschap willen overmaken dat al die misdadigers berecht en gestraft werden zoals het hoort en dat hij zeker niets tegen de troon van Frankrijk heeft. Philippe-Augustus reageert zoals het te verwachten was helemaal niet goed op de Vlaamse afrekening.

Hij brengt Frankrijk in staat van beleg om te strijden tegen deze snode Vlamingen. Nog in datzelfde jaar 1184 voert Filips van de Elzas met een Vlaams leger een vergeldingstocht uit in Henegouwen. Hij gaat zelfs zo ver om Boudewijn in zijn eigen stad Bergen te gaan belegeren. Wanneer de winter aanbreekt schort hij dat beleg op.

13.000 dode Fransmannen
Voorjaar 1185. De wapenstilstand loopt af en de Fransman laat zijn krijgsmacht al direct los in Vermandois. De stad Mont-Didier is daar het eerste slachtoffer van. De Vlamingen stoppen de aanval af en daardoor moet Philippe-Augustus naar Compiègne vluchten. Zijn drie raadsleden adviseren hem dat hij de getalsterkte van zijn leger moet uitbreiden. De koning mobiliseert daarom enorm veel volk, voornamelijk uit Normandië. Over dergelijk groot leger hebben de Fransen nooit eerder kunnen beschikken en dat noodzaakt Filips van de Elzas om zelf extra hulptroepen aan te werven in alle steden en kasselrijen van zijn land.

De Vlamingen brengen zo een landmacht van maar liefst 100.000 mannen bijeen. Philippe-Augustus die er op vertrouwde om de Vlamingen te verslaan krijgt aan de rivier de Oise zelf zwaar op zijn doos. 13.000 dode Fransmannen blijven achter op het slagveld. De graven van Alençon en Harincourt die vorig jaar nog voor boodschapper mochten spelen worden nu samen met achttien ridders en edellieden gevangengenomen en naar Vlaanderen gevoerd. Het scheelt geen haar of de koning zou zelf achter de tralies zijn beland. Na een korte wapenstilstand kijken de vijanden elkaar opnieuw in de ogen. Dit keer in Amiens. De Vlamingen willen beginnen aan de veldslag maar bij de Fransen ligt dat duidelijk anders. Ze durven niet, zelfs niet nadat enkele wapenboden aandringen om er nu eindelijk werk van te maken. Philippe-Augustus durft (of wil) niet vechten en stuurt aan om te praten over vrede.

De kemphanen regelen het onder elkaar dat Péronne en Saint-Quentin naar Vlaanderen zullen gaan en de rest van de Vermandois in Frans bezit zal komen. Maar nog in datzelfde jaar breekt een zich bekocht voelende Filips dat verbond en grijpt hij opnieuw naar de wapens. Deze keer mag hij nu rekenen op extra troepen van zijn bondgenoten en een ferm Duits leger van keizer Frederik. Boudewijn van Henegouwen verwittigt zijn schoonzoon dat het er voor de Fransen niet goed uitziet. Philippe-Augustus smeekt bij de hoge clerus en bij de koning van Engeland om dat onweer over Frankrijk af te keren.

Hun bemiddelingspogingen leiden in 1186 nu naar een regeling waar Filips zich wel mee kan verzoenen. Zolang hij leeft blijft hij in het bezit van Vermandois en na zijn dood keert het gebied dan terug naar de wettige erfgenaam van zijn overleden echtgenote Elisabeth. Als Mathilde dan nog in leven is zal ze voor haar levensonderhoud mogen beschikken over de steden Rijsel, Douai, Orchies, Lammingsvliet (Sluis), Cassel, Veurne, Belle, Broekburg, Waten met het bos en de kastelen van Nieppe en Cisoing. Er kan nu eindelijk weer vrede heersen tussen Vlaanderen en Frankrijk. Onze graaf kan zich als eerste pair van Frankrijk in 1188 onderscheiden in dienst van Philippe-Augustus en voor de rest gaat de tijd zijn gewone gang, zonder noemenswaardige info over onze graaf.

· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Auteur van 'De Kronieken van de Westhoek'

Related Articles & Comments

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *