web analytics

Anno 1476. Meneer wil weer eens niet luisteren

66
banner

De Franse koning die zich al een half jaar in Lyon ophoudt om dicht bij het oorlogstoneel te zijn, schept natuurlijk alle behagen in de volkomen nederlaag van de hertog van Bourgondië. Hij hoopt dat hij nu eindelijk zijn definitieve val zal kunnen bewerkstelligen, iets waar hij nu al zo lang naar streeft. Zijn werk is nog niet af. Als nu de hertog van Lotharingen, een zekere hertog Renatus in opstand zou komen om zijn erfgoed te heroveren op Karel de Stoute, dan zou de cirkel helemaal rond zijn. Hij voorziet die Renatus van de nodige financiële middelen en ook nog eens van 900 soldaten. Renatus spiegelt zich op zijn beurt aan de Zwitsers en begint dus aan een veroveringstocht van enkele steden in Lotharingen. Zo valt hij onder andere de steden Vaudemont en Epinal binnen. Op aanraden van Lodewijk XI valt hertog Renatus nu ook de stad van Nancy aan. De Bourgondische bezetting houdt het lang uit maar ziet zich op 6 oktober 1476 verplicht om de stad uit te leveren aan deze Renatus.

Karel de Stoute verblijft dan nog altijd in Besançon, in een soort van apathie. Karels drift en agressie zijn als sneeuw voor de zon gesmolten. Hij kan er hele dagen verblijven zonder ook maar één woord te zeggen. De geleden nederlaag is duidelijk niet verteerd, het lijkt er wel op dat zijn geest en lichaam alle krachten kwijt zijn en dat hij niet eens meer geïnteresseerd is om zijn grondgebied Lotharingen te verdedigen. De overgave van Nancy doet hem uit de slaap ontwaken.

Zijn moedeloosheid verandert plots in een uitzinnige wraakzucht. Hij verzamelt de restanten van zijn verslagen en verspreide krijgsmacht en brengt met moeite 6.000 man op de been. En hiermee gaat hij nu op zijn beurt Nancy belegeren. Een campagne die gebeurt tegen het advies in van zijn trouwe veldoversten die deze veldtocht willen uitstellen tot in de lente van 1477. Maar mijnheer weigert nog maar een keer te luisteren en weet het beter. Renatus verdeelt ondertussen zijn volk over de verschillende steden en gaat zelf op zoek naar versterking en rijdt daarvoor zelfs speciaal naar Zwitserland.

Eind oktober 1476. Karel begint aan de belegering van Nancy. Een hulpeloze aanval die door gebrek aan volk en krijgstuig geen bal oplevert. In zijn onmacht schrijft hij brieven naar zijn kanselier Hugonet om menselijke en financiële steun van het volk van Vlaanderen en Holland te verkrijgen. Hugonet roept op zijn beurt de Staten van Vlaanderen bijeen om over Karels verzoek te vergaderen. De afgevaardigden antwoorden unaniem dat volk sturen tijdens de winter tegen alle recht en reden is en dat er van extra financiële opofferingen evenmin sprake kan zijn omdat er nu al zware schattingen rusten op de hoofden van de inwoners. De hertog reageert bitter en schamper en verwijt zijn onderdanen van weerspannig te zijn en dat ze zijn wraak op termijn mogen verwachten. ‘En wees daar maar zeker van’, becommentariëren de kroniekschrijvers; ‘moest hij hier ooit zegevierend uitgekomen zijn dan zou Vlaanderen zijn wraak zeker gevoeld hebben’.

Karels eigenzinnigheid speelt de hoofdrol
Zo ver is het momenteel zeker nog niet. Het lijkt er zelfs op dat alle krachten van de natuur er op gericht zijn om mee te werken aan zijn ondergang. De grootste daarvan is natuurlijk de eigenzinnigheid van Karel zelf. Maar daarnaast krijgt hij nu ook te maken met een verrader in eigen rangen. Ik heb het over Nicolaas de Montfort, een Napolitaan gekend als de graaf van Campo-Basso die door Karel de Stoute rijkelijk betaald wordt om hem bij te staan tijdens zijn krijgstochten. Deze Campo-Basso blijkt echter van twee walletjes te eten. Hij staat via de Italiaanse geneesheer Simon van Pavien in nauw contact met Lodewijk XI en doet via hem het voorstel dat hij bereid zou zijn een aanslag te plegen op Karel de Stoute, op voorwaarde dat er veel geld op tafel komt.

Een graafschap in Frankrijk met daarbovenop 20.000 gouden leliën in cash. Een voorstel dat zelfs voor Lodewijk XI haast niet te bevatten is. Hoe kan iemand zijn meester ooit zo schandelijk verraden? Ik vertel er nog bij dat deze feiten zich afspelen aan het begin van Karels campagne ergens einde 1475. De Franse koning vindt het plan zo grof dat hij beslist om zijn aartsvijand hiervan op de hoogte te brengen. Karel weigert echter om de Fransman te geloven en doet het verhaal af als een zoveelste poging om zijn entourage te destabiliseren. En zo blijft Campo-Basso in de gunst van de hertog van Bourgondië staan.

Een jaar later blijft de Napolitaan bij zijn plannen om grof geld te verdienen. Deze keer gaat een identiek voorstel via hofmeester Sifron naar hertog Renatus die daar op zijn beurt wel op ingaat. Geld op tafel en daarbij het graafschap van Vaudemont als hij er in slaagt de verovering van Nancy te beletten. Tijdens november valt deze Sifron echter in handen van de Bourgondiërs die hem opsluiten en waardoor Campo-Basso in grote verlegenheid gebracht dreigt te worden. Sifron weet van zijn plannen en kan hem verraden. Campo-Basso slaagt er in om Karel de Stoute de man te laten opknopen. Tot aan zijn feitelijke terechtstelling zal Sifron er alles aan doen om Karel de Stoute duidelijk te maken dat hij met een verrader op zijn dak zit terwijl al die pogingen netjes gecounterd worden door deze Campo-Basso die hiervoor wel tot het uiterste moet gaan. Net voor zijn opknoping spreekt Sifron onder de fatale boom nog zijn afscheidswoorden; ‘dat de laatste dag van de hertog niet meer veraf is en dat zijn meest trouwe kamerheer dat maar al te goed weet’. Tijdens de winter 1476-1477 blijft Karel met zijn leger voor Nancy liggen. Alles werkt daarbij in zijn nadeel. De harde winter en het gebrek aan levensmiddelen. De klachten van zijn volk stapelen zich op. Zijn edellieden verwittigen hem dat hij hier van alle kanten dreigt ingesloten te geraken, maar niets kan hem ertoe bewegen om dit zinloos beleg op te geven.

· · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Auteur van 'De Kronieken van de Westhoek'

Related Articles & Comments

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *