web analytics

Anno 1382. Negenduizend dode Bruggelingen

57
banner

Bij het intreden van de duisternis gooit de graaf zijn laatste troeven op tafel. Hij verlaat zijn kasteel te Brugge, in het gezelschap van enkele ridders en een bende gewapende mannen, allemaal met fakkels en toortsen. Ze stappen door de St-Amandstraat richting markt waar ze hopen de Gentenaars te verrassen. Van een surprise zal er geen sprake zijn, Artevelde is al op de hoogte en gaat er met zijn manschappen zelf op af.

Wanneer Lodewijk de bende (met onder hen nogal wat Bruggelingen) op zich ziet afkomen laat hij terstond de lichten doven en spoort hij zijn gezelschap aan om te rennen voor hun leven. Hijzelf sprint weg en vindt soelaas in een klein huisje bij de Sint-Amandskapel waar een behoeftige weduwe woont. De vrouw is bereid hem op haar zolder te verstoppen onder het bed waar haar drie kinderen slapen en het scheelt geen haar dat de Gentenaars hem missen. Ondanks een huiszoeking in het bewuste huisje. Lodewijk kleedt zich om in de kleren van een schamele werkman en vlucht nu door de Zilverstraat, over het Sint-Salvatorskerkhof, langs de Meers naar het Minnewater waar een boot op hem wacht. Via Sint-Michiels en tijdens een helse rit op een ongezadeld paard rent hij dwars door Roeselare naar het veilige Rijsel.

Terwijl de graaf zijn hachje redt bewaken Filips van Artevelde met een deel Gentenaars de markt. De anderen lopen onder leiding van Francis Ackerman langs de Vlamingstraat, over de Beurs, door de Grauwwerkersstraat, de Sint-Jacobsstraat, de Oude Zak en veel andere plaatsen. Ze doden er de burgers die ze te pakken kunnen krijgen. Van de Brugse wevers hebben ze vernomen welke ambachtslieden pro graaf zijn en dus richten die van Gent hun bloedige focus op de lokale makelaars, glazenmakers, looiers, beenhouwers, peltiers en de visverkopers. Daarbij plunderen ze veel huizen en bedrijven ze alle mogelijke buitensporigheden. Hun slecht voorbeeld wordt gevolgd door de vele vreemde dienstknechten en klerken die in Brugge voor hun rijke meesters werken.

Ze maken van de gelegenheid gebruik om hun patroons en werkgevers te vermoorden en hun kantoren en woningen leeg te plunderen. Brugge beleeft een verschrikkelijke nacht. Bij het aanbreken van de zondagochtend is er sprake van 1.200 gedode burgers en een opeenstapeling van de meeste uiteenlopende misdaden en crapulentrekken, begaan door de losbandige Gentenaars en hun aanhangers. De kroniekschrijvers vermelden daarbij dat het beroven van de koopmanshuizen gebeurde tegen de wil in van Filips van Artevelde.

De wraakoefening gaat die hele zondag van 4 mei 1382 doodgewoon verder. Edellieden, wethouders en ambtenaren krijgen te maken met de Gentse zwaarden. Dat ondervinden bijvoorbeeld Thillo en Eligius van Lichtervelde die er beiden het leven bij inschieten. De graafgezinde ambachtslieden worden stuk voor stuk opgezocht en op wrede manier doorstoken. De plunderwoede gaat naar zijn hoogtepunt. Rijke inwoners worden van hun goederen beroofd.

De Gentenaars sparen de grafelijke burg evenmin. Omdat ze niet in de mogelijkheid zijn om 40 vaten rode wijn mee te nemen, verbrijzelen ze dan maar de grote flessen. Na deze primitieve zuiveringsactie laat Artevelde her en der in Brugge een verklaring afroepen dat iedereen die zijn leven wil behouden zich op maandag buiten de Sinte-Catharinapoort moet begeven waar ze hun eed van trouw aan hem moeten afleggen. Heel veel Bruggelingen gaan in op dat bevel en onderwerpen zich aan de Gentse volksleider. Wie dat niet doet en in Brugge blijft krijgt nu te maken met Francis Ackerman die hen zonder veel complimenten ter dood brengt.

9.000 dode Bruggelingen
Dinsdag 6 mei 1382. De bilan van de bloedige driedaagse is hallucinant. 9.000 dode Bruggelingen waarvan 6.000 gesneuveld tijdens de slag op het Beverhoutsveld, de rest in de nasleep ervan. Wat een vreselijk schouwspel levert het zicht op de grootste koopstad van het noorden in deze uren toch op! Duizenden ontzielde lijken versperren de wegen in het centrum, ze liggen hier onder de blote hemel als getuigen van een zinloze afrekening. Het lichaam van Heylaert van Poucke wordt begraven in het koor van de predikheren. Op het slagveld krijgen 4.000 lijken hun laatste rustplaats, de rest vindt zijn plekje in de omliggende kerken. In de stad zelf worden er drie grote putten gegraven.

De eerste voor het klooster van de predikheren, een massagraf voor 160 lijken. Een tweede graf voor 65 gedode poorters komt er voor de Braambergpoort. Daar dumpen ze de voornaamste poorters van de stad, samen met Jan Bovin, de gewezen burgemeester van Brugge en zijn broer Wouter met de wethouders en de dekens van de ambachten. Een derde put wordt gegraven in het oud kerkhof. Ze vullen die met de kadavers van 91 gedode inwoners. De kroniekschrijvers lijken er zich niet aan te storen dat deze drie putten absoluut onvoldoende zijn om de 3.000 gedode inwoners een plaats te geven. Of hebben ze hun cijfers opgeschroefd?

Tijdens het geharrewar op zaterdag heeft een priester tijdens de processie het heilig bloed in het Minnewater gedropt uit angst dat het zou geplunderd worden. Nadat de rust teruggekeerd is in Brugge zijn de poorters werkelijk verbijsterd als ze vernemen dat hun heilig bloed verloren is gegaan. Gelukkig is er een begijntje dat bij het water putten uit het Minnewater een glanzend voorwerp ziet dobberen en haar overste gaat waarschuwen.

Beide zusters slagen er niet zonder grote moeite in om het heilig bloed uit het water te halen. Ze dragen het goedje naar hun kerk. Achteraf zullen de opgeluchte Bruggelingen in stoet hun kostbaar heilig bloed terugbrengen naar zijn gebruikelijke rustplaats. Op diezelfde dinsdag 6 mei 1382 stromen de Gentse ambachtslieden met hun dekens vanuit hun thuisstad naar Brugge waar ze hun standaarden op de markt plaatsen. Ze benoemen er op aanraden van Artevelde een zekere Pieter De Winter tot gouverneur van Brugge. Deze De Winter werd negen jaar geleden uit zijn stad verbannen omwille van zijn aandeel in de moordpartij op de wethouders van de stad.

· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Auteur van 'De Kronieken van de Westhoek'

Related Articles & Comments

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *