web analytics

Anno 1212. Op zoek naar een treffelijke prins

45
banner

De steden en de Vlaamse edellieden starten een diplomatiek offensief om hun prinsessen Johanna en Margareta terug te zien in eigen land. Het is niet aan de koning van Frankrijk om de toekomstige gravin van Vlaanderen op te voeden en nog minder om een geschikte man voor haar te zoeken. Ze zouden zijn mannetje toch nooit erkennen als hun graaf. Philippe-Augustus doet niet eens de moeite om te antwoorden, iets wat die van ons nog meer frustreert.

Alle vergaderingen en lobbywerk ten spijt blijven Johanna en Margareta netjes in Parijs. De Vlaamse tenoren komen tot het besluit dat ze dan maar best zelf op zoek moeten gaan naar een treffelijke prins die zich neutraal opstelt tegenover Frankrijk. Geen vriend en geen vijand van Philippe-Augustus waardoor die geen bezwaren zou kunnen maken. De ideale man en graaf blijkt ook al in Portugal te wonen.

Ferrand, de zoon van de koning staat bekend als een dappere en deugdzame prins en hij is nog vrij. Wat kan een mens nog meer wensen? En bovendien is hij een neef van onze eigen Mathilde. De Portugezen reageren zeer inschikkelijk. Een beter huwelijk voor zijn zoon zal de koning nooit vinden. Of Johanna wat in de pap te brokken krijgt bij de keuze van haar man lijkt me onwaarschijnlijk. Ik weet zelf niet eens of de Vlamingen er in slagen om met haar in contact te treden.

In het jaar 1212 laat koning Philippe-Augustus zich eindelijk overhalen. Johanna is ondertussen 21 jaar en ze krijgt de toelating om te trouwen met de drie jaar oudere Ferrand van Portugal. Op voorwaarde echter dat de bruiloft zal doorgaan in Parijs. Wanneer Ferrand en Johanna manschap willen afleggen aan de Fransman blijft die op de vlakte. Hij wil nu plots niet weten van Ferrand. Tenzij ….. hij bereid is om de steden Sint-Omer en Ariën-aan-de-Leie af te staan. Wat een verdraaid smerige truc van Philippe-Augustus! Ferrand bewijst meteen dat hij geen doetje is en verzet zich tegen deze eis.

Het besef dat hij zich hier in het hol van de leeuw bevindt en dat hun veiligheid in het gedrang komt doet hem alsnog van gedacht veranderen. Dat is toch de draai die de historici er aan geven. De Franse koning haalt zijn slag thuis en laat het pasgetrouwd gravenkoppel nu eindelijk naar Vlaanderen vertrekken. Met de nodige show en eerbetuigingen voor de buitenwereld natuurlijk en begeleid door zijn zoon Lodewijk en veel Franse edellieden. De jonge kroonprins Lodewijk (25) bewijst al meteen dat hij de vuile trekken van zijn vader in zich draagt.

Van zodra Johanna, Ferrand en Mathilde in Péronne arriveren laat hij er de stadspoorten sluiten terwijl hij ervan profiteert om met enkele legerbenden snel snel Sint-Omer en Ariën-aan-de-Leie te gaan innemen. Pas als dat gebeurd is laten de Fransen het grafelijk gezelschap vrij. Het is niet meteen de slimste zet van de Franse kroon. Kort na zijn aankomst in Vlaanderen zweert een kwade Ferrand tegenover de Vlaamse adel dat hij nooit nog een Fransman zal vertrouwen en dat hij zich beslist zal wreken.

Gent ziet Ferrand nog niet eens staan
Tijdens hun reis naar Vlaanderen krijgt Johanna plots hoge koorts en ziet Ferrand zich verplicht om zijn bruid achter te laten in Douai. Mathilde en enkele vrouwen zullen hier voor haar zorgen. Het lijkt er op dat de duivel ermee gemoeid is. Ferrand moet het nu alleen zien te klaren in Vlaanderen. De nieuwe graaf reist natuurlijk in het gezelschap van Filips van Namen en enkele edelen. De bewoners van Ieper, Kortrijk en Brugge onthalen hem vriendelijk. Iets wat niet kan gezegd worden van de Gentenaars. Die sluiten de poorten wanneer hij er zijn intrede wil doen. Ze hebben hier geen graaf nodig maar een gravin, met name Johanna, de dochter van Boudewijn van Constantinopel. De inwoners hebben hier op straat horen vertellen dat hun gravin door de koning aan een vreemdeling verkocht is zonder dat ze er in Gent ook maar iets aan te zeggen hebben gehad. En dat is volstrekt tegen de gebruiken. Ze werden zelfs niet eens uitgenodigd op het trouwfeest.

Als Ferrand zich met zijn echtgenote zal aanbieden zullen ze hen vermoedelijk wel binnenlaten maar nu moet hij oprotten. Het volk is woedend en de schepenen kunnen allerminst instaan voor zijn veiligheid. Ferrand neemt deze bedreigingen ernstig en haast zich om terug te keren naar Kortrijk. Maar goed ook want ze worden al direct achtervolgd door een bende Gentenaars onder de leiding van Raso van Gavere en Arnold van Oudenaarde die niets liever zouden willen dan de Portugees gevangen te nemen en naar Gent te voeren. Vreemd toch dat de geschiedschrijvers zich niet eens de vraag stellen waarom ze hem dan niet gewoon binnenlieten en daar oppakten. Of is dat te simpel gedacht van ondergetekende?

Ferrand denkt eindelijk zijn veiligheid gevonden te hebben in Kortrijk maar ook hier zit hij plots temidden van het Gentse wapengekletter. Hij kan weinig anders dan weer te vluchten. Het is zelfs nodig om achter zijn gat de brug over de Leie af te breken om de Gentenaars af te houden. Die moeten hun achtervolging noodgedwongen stopzetten en keren dan maar terug met al de huwelijksgeschenken en de kostbaarheden van de nieuwe graaf.

Dwarskoppen zijn het!
Ferrand is furieus als hij wat later aankomt in Douai. Gelukkig is zijn kersverse echtgenote van haar koorts verlost. Hij vertelt haar over zijn tumultueus wedervaren met de Gentenaars die alleen maar haar willen zien. Johanna ziet er geen problemen in om dit keer wel present te zijn tijdens hun intrede in de stad waar ze haar jeugd heeft doorgebracht. Haar Portugees is er niet gerust in, hij wantrouwt die van Gent en stuurt alvast boodschappers voorop met de vraag of ze het bij hun eerstkomend bezoek nog eens zullen wagen om de poorten dicht te slaan. Alsof ze dat aan zijn neus zouden hangen! De graaf beseft dat hij ook wat moet aanvangen met zijn Franse relaties.

Hij stuurt enkele gezanten naar kroonprins Lodewijk met de vraag of ze eens kunnen praten in Pont-à-Wendin om hun onderlinge geschillen weg te werken. En warempel! De kemphanen geraken het eens over een vredesregeling. Lodewijk krijgt Ariën-aan-de-Leie en Sint-Omer terug voor zichzelf en zijn nakomelingen, net zoals koning Philippe-Augustus dat geregeld had met Péronne tegenover graaf Boudewijn. Kroonprins Lodewijk doet van zijn kant nu afstand van alle rechten en eigendomsclaims voor wat betreft de rest van Vlaanderen, met wel de vereiste dat elke nieuwe graaf tenminste zijn manschap moet afleggen aan de Franse kroon.

Tegen die tijd kennen Johanna & Ferrand al het Gentse antwoord dat volledig in de lijn ligt van hun voorbije weerspannigheid. Dwarskoppen zijn het. Pas wanneer Ferrand daar met een groot leger arriveert en ermee dreigt om de boel te overvallen en in brand te steken veranderen de Gentenaars hun mening en laten ze het koppel dan toch binnen. Het levert hen een boete van 100.000 gouden guldens op als schadeloosstelling want de graaf moet natuurlijk de soldij van zijn mannen betalen. Die van Gent slepen wel een nieuw voorrecht uit de brand. Hun schepenen zijn voortaan niet meer erfachtig maar moeten jaarlijks gekozen worden door het volk.

Ik begrijp meteen waarom de ambachtslieden en de arbeiders zich zo onredelijk hebben gedragen. Het systeem van schepenposten die van vader op zoon overgaan kan onmogelijk gezond zijn. Johanna & Ferrand krijgen nu wel de Gentenaars aan hun kant. Ze worden er nog hartelijker op wanneer ze vernemen dat Ferrand niet al te veel moet weten van de trouweloosheid van de Fransen. Raso van Gavere en Arnold van Oudenaarde krijgen vergiffenis voor hun vijandschap en hun baldadigheden. De verkiezing en de aanstelling van de nieuwe wethouders laat niet lang op zich wachten.

Dat het volk een keuze mag maken klopt niet helemaal. De graaf kiest zelf vier voorzichtige en achtbare mannen uit de parochies van Sint-Jan, Sint-Jacob, Sint-Niklaas en Sint-Michiel en het is dat viertal die de keuze van dertien schepenen maakt. De vier moeten wel zweren op de bijbel dat ze bekwame en eerlijke mensen zullen aanduiden. De verkiezing en de aanstelling gebeurt op 9 augustus van het jaar 1212.

 

· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Auteur van 'De Kronieken van de Westhoek'

Related Articles & Comments

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *