web analytics

Anno 1128. Vlaanderen mag weer van vooraf aan beginnen

40
banner

Anno 1128. Door de onverwachte dood van Willem Clito eindigt de discussie over wie al dan niet de nieuwe graaf zal zijn. Dirk van de Elzas is nu volkomen meester over Vlaanderen. De Franse koning gaat daar aanvankelijk nog altijd niet mee akkoord. Getuige daarvan is de aantekening in de Ieperse kronieken dat de stedelingen Dirk op 30 september nog altijd niet durven te erkennen als graaf van Vlaanderen omdat de Fransman naar verluidt ‘met een grote krijgsmacht’ op komst is. Lodewijk de Dikke probeert inderdaad nog eens de voormalige gravin Clementia op te hitsen. Dirk van de Elzas toont zich bijzonder pienter.

Hij gaat eens op een verstandige manier met zijn tante praten. Dirk brengt haar zelfs zover dat ze bij haar overlijden haar integraal weduwengoed aan hem zal overmaken. De graaf zal daar trouwens niet zo lang op moeten wachten want ze sterft al in het jaar 1129. Tegen die tijd heeft de koning van Frankrijk hem al in zijn functies bevestigd en legde hij zijn manschap af aan de Franse kroon. Vlaanderen staat nu aan de vooravond van een nieuw begin. Ik mag het gerust bestempelen als het jaar nul van een nagelnieuwe era. De graaf probeert aanvankelijk om de geesten van de weerspannige Vlamingen terug te winnen. Hij schaft de onverdraaglijke tollen en belastingen van zijn voorganger af en verleent tal van vrijheden en voorrechten aan de steden die tot op heden maar karig bedeeld waren.

Zo ontstaat er op zijn minst een grotere gelijkheid tussen de verschillende gemeenten onderling. Graaf Dirk herstelt de wetten en zuivert zijn land van de misdaad die na deze periode van anarchie duidelijk is toegenomen. Op enkele jaren tijd ontpopt hij zich tot een vader van het land. De nare herinneringen aan de jaren 1127-1128 gaan al gauw vervagen. In 1134 onderneemt Willem van Lo nog maar eens een nieuwe poging om het regime van Dirk van de Elzas omver te werpen. Hij ontscheept te Sluis met enkele schepen Engels krijgsvolk, neemt die stad in en gaat vervolgens de omgeving pesten met roofpartijen. De graaf van Vlaanderen slaagt er relatief gemakkelijk in om de weerbarstige Ieperling in te sluiten zodat Willem geen kant meer uit kan en zich moet overgeven.

Het verdrag tussen Willem en Dirk stipuleert dat hij (nog maar eens) zijn rechten op het graafschap opgeeft en dat hij als onderpand hiervoor zijn driejarige zoon in de handen geeft van Dirk van de Elzas. Willems retour naar Engeland verloopt dus ongetwijfeld in mineur. Het zal nog een hele tijd duren voor ze hem in Vlaanderen zullen terugzien! In datzelfde 1134 treedt Dirk in het huwelijk met Sybille van Anjou, de dochter van Fulco, de koning van Jeruzalem en toch wel opmerkelijk de weduwe van zijn gedode rivaal Willem Clito. Een ander pikant detail is de bewering dat Dirk eerder al eens getrouwd was met Swanhilde van Hongarije (+1132), de weduwe van Karel de Goede en dat ze samen zelfs een dochter kregen, een zekere Lauretta van Vlaanderen.

De tournee van een godsdienstgoeroe
Dirk en Sybille zorgen onder elkaar voor een resem nakomelingen. Voor het gemak van mijn lezers graag dit lijstje in chronologische volgorde: Boudewijn, Filips (°1142), Mattheüs (°1144), Pieter, Gertrude, Margareta, Boudewijn en Mathilda. Voor onze vaderlandse geschiedenis zal enkel Filips van belang worden. De schoonvader van onze graaf Dirk is dus blijkbaar in functie als koning van Jeruzalem. Je voelt me al van ver aankomen dat Fulco op korte termijn beroep zal doen op de militaire diensten van zijn schoonzoon. Dat gebeurt reeds in het jaar 1138. Fulco van Jeruzalem is verwikkeld in een hevige oorlog tegen de Egyptenaren en de Saracenen die enkele christelijke steden in Palestina in hun macht kregen en die nu stilaan Jeruzalem bedreigen.

Hoog tijd dus dat het westen met een tweede kruistocht orde op zaken komt stellen. In Vlaanderen loopt alles gesmeerd, de rust is voelbaar. De Vlaamse edelen zien het best zitten om de messen te slijpen en een robbertje te vechten tegen de ongelovigen. En dat omdat ze volgens de kroniekschrijvers ‘opgewekt zijn door de vurige ijver’ van graaf Dirk. Voor ze kunnen vertrekken ligt er wel eerst nog wat wetgevend werk op de plank. Op 2 februari 1138 gaat er in Ieper een staatsvergadering door. Daar bevestigt de finefleur van Vlaanderen de wetten die Boudewijn Hapkin eerder heeft ingevoerd.

Dirk regelt het in Ieper eveneens dat zijn echtgenote Sybille tijdens zijn afwezigheid Vlaanderen als regentes zal besturen. Ik vertel er nog bij dat de gezaghebbende katholieke godsdienstgoeroe Bernardus van Clairvaux aan een Vlaamse tournee begonnen is om overal het woord van God te gaan verkondigen, de goede zeden van de Vlamingen te herstellen en vooral om zijn netwerk van abdijen uit de grond te stampen. De heilige Bernardus, want zo noemen de chroniqueurs hem respectvol, brengt in Veurne de monniken van de Duinenabdij onder zijn gezag. Bernard is de man die de ‘Salve Regina’ of ‘goeiedag koningin’ naar hier brengt.

Hij steekt niet onder stoelen of banken dat er elke zaterdag moet gezongen worden voor de ‘allerheiligste maagd’. Maria natuurlijk. Ondertussen profiteert Bernard van Clairvaux ervan om de situatie in het heilig land uit de doeken te doen. De Saracenen zijn de slechten en wij de goeden. Hij prijst Dirk van de Elzas de hemel in omdat hij bereid is om te gaan vechten tegen de barbaren en maakt de jongeren zo zot als een achterdeur om toch maar mee te gaan strijden tegen de ongelovigen.

De kruisvaart verloopt relatief gemakkelijk. Dirk slaagt er in om de barbaren te verdrijven uit hun versterkingen aan de Jordaan en helpt achteraf zijn schoonvader met de inname van verscheidene steden. Met Ascalon als schoonste voorbeeld. In 1139 zien de Vlamingen hem al terug. Bij zijn terugkeer gaat Bernard van Clairvaux de graaf tegemoet. Nadat hij terug verenigd is met zijn Sybille stichten ze samen een klooster te Clairmarais bij Sint-Omer. De vraag hiertoe komt natuurlijk van Bernard die er monniken van zijn orde zal stallen onder de leiding van abt Gunfridus. Ook de abdij van Drongen valt in de prijzen.

Er breken enkele relatief rustige jaren aan die enkel verstoord worden door een verbond van de koning van Engeland met Boudewijn van Bergen en Hugo van Saint-Pol. Daarbij voert de jaloezie over het goed draaiend Vlaanderen de boventoon. Hun verenigd leger kan echter niet op tegen dat van Dirk van de Elzas. De manschappen van de diverse regimenten spatten tijdens de veldslag uiteen en moeten vluchten voor hun leven. De traditionele plunderingen zijn bestemd voor hun eigen grondgebieden. St.-Venant komt terug in Vlaamse handen. In het jaar 1144 sluiten Brugge en Veurne vrede met elkaar. Zo komt er een einde aan de vijandschap die al sinds de tijd van Karel de Goede tussen beide steden heerste.

· · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Auteur van 'De Kronieken van de Westhoek'

Related Articles & Comments

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *